W drodze do oczyszczalni ścieków

Kiedy wynaleziono sedes?
Chociaż urządzenie ma ponad 400 lat, jego upowszechnienie miało miejsce dopiero w XIX wieku, wtedy, gdy zaczęto rozbudowywać sieci wodno-kanalizacyjne. Miskę klozetową wynalazł w 1596 roku brytyjski poeta, dworzanin i tłumacz. Od tego momentu spłukiwana toaleta przechodziła różne zmiany. W 1738 roku opracowano model toalety spłukiwanej wodą, potem powstał mechanizm spłuczki z automatycznym odcięciem wody. Autorem jednej z ważniejszych modyfikacji sedesu był zegarmistrz Alexander Cummings – opracował wzór kolanka umieszczanego pod muszlą, które zawsze było wypełnione wodą. Ta wodna pułapka nie pozwala na wydostawanie się do pomieszczeń zapachu z rur.

Jak zbudowany jest sedes?
Sedes – niby znana wszystkim konstrukcja, a jednak nie wszyscy wiedzą, jak działa i z czego konkretnie się składa...

• W misce klozetowej, najbardziej okazałej części sedesu, lądują nieczystości. Wewnątrz miski, na jej obrzeżu, znajduje się kołnierz. To ta zawinięta część, pod którą zazwyczaj dawkujemy środki czystości lub zawieszamy kostki zapachowe. Kołnierz zabezpiecza przed zachlapaniem wodą podczas spłukiwania. Coraz bardziej popularne są też miski bez kołnierza.
• Spłuczka jest integralną częścią miski. Czasem jednak zupełnie jej nie widać – ukryta jest w ścianie, pod tynkiem. W spłuczce gromadzi się woda do spłukiwania odchodów. Umieszczony jest w niej także pływak – niezatapialny element, wykonany np. z plastiku, z powietrzem w środku. Pływak, gdy w spłuczce podnosi się poziom wody, wędruje do góry razem z nią i w ten sposób powoli odcina dopływ wody, zamyka zawór doprowadzający wodę.
• Ważnym elementem sedesu jest syfon w kształcie litery S. Są też inne rozwiązania, ale zasada działania jest podobna – chodzi o to, by w syfonie była cały czas woda, która zabezpiecza przed wydostawaniem się fetoru z rur do pomieszczenia.
• Elementem nowoczesnych sedesów są też: automatyczny odciąg nieprzyjemnych zapachów, wysuwane ramię prysznicowe do mycia pośladków czy prysznic dla kobiet zintegrowany z ramieniem prysznicowym, wysuwany oddzielnie, do mycia miejsc intymnych.

Jak nieczystości wydostają się z naszych domów?
Zrozumienie, jak działa system sanitarny, pomaga promować proekologiczne zachowania w codziennym życiu. Świadomość, gdzie trafiają domowe nieczystości, jaką drogę pokonują, co się z nimi dzieje oraz jakie procesy są stosowane w celu ich oczyszczenia, pozwala zrozumieć znaczenie segregacji odpadów, właściwego korzystania z toalety, unikania wrzucania śmieci do sedesu oraz dbania o środowisko.
Woda ze zlewu, umywalki, z prysznica, zmywarki czy pralki, tak jaki zawartość sedesu, znika w rurach kanalizacyjnych naszych mieszkań. Są to ścieki, które transportowane są do przydomowego szamba albo – rurami – do oczyszczalni ścieków. Właściwie te pierwsze też tam lądują, chyba że ktoś ma przydomową oczyszczalnię ścieków. Ścieki rurami docierają do większych rur, potem do kanałów ściekowych i za sprawą grawitacji trafiają do oczyszczalni. Podróż ścieków do oczyszczalni przypomina płynącą rzekę, która przenosi wodę z najwyżej położonych terenów do rejonów położonych nisko. W naturalny sposób znajduje drogę, omija pagórki oraz inne przeszkody. Podobnie jest ze ściekami. Rury odprowadzające je muszą być tak ułożone, by za sprawą grawitacji ścieki dotarły do oczyszczalni. Układ przesyłowy ścieków wspomagany jest dodatkowo przez przepompownie ścieków, monitoruje go wiele czujników – ścieki nie płyną ot tak sobie, w niekontrolowany sposób.

Co dzieje się ze ściekami w oczyszczalni?
W oczyszczalni ścieki trafiają do komory dopływowej – tu rozpoczyna się etap mechanicznego oczyszczania i stąd trafiają na kraty o prześwicie kilku milimetrów. To swoiste wielkie sita, które zatrzymują duże zanieczyszczenia płynące ze ściekami, czyli tzw. części stałe ścieków. W kolejnym etapie ścieki trafiają do piaskowników – tu zatrzymywane są zanieczyszczania mineralne, następnie ścieki wędrują do osadników wstępnych, gdzie następuje proces sedymentacji, czyli osadzania się na dnie niektórych zanieczyszczeń. W czasie tych procesów następuje dezodoryzacja ścieków – usuwanie na drodze chemicznej substancji wonnych. Kolejnym etapem jest proces biologicznego oczyszczania ścieków w reaktorze biologicznym. W nim ścieki mieszane są z zawiesiną bakterii, które aktywnie przyczyniają się do oczyszczania. Zawiesinę bakterii oddziela się od ścieków w tzw. osadnikach wtórnych, po czym oczyszczone już ścieki – po opadnięciu zawiesiny – odpływają do rzek. W warszawskiej oczyszczalni ścieków „Czajka” pozostać potrafi 500 ton osadów na dobę. Wywiezienie tego byłoby skomplikowane i czasochłonne. Nie trzeba tego robić, ponieważ zanieczyszczenia (osady) trafiają do komór fermentacyjnych, gdzie poddawane są procesowi fermentacji – tak powstały biogaz wykorzystywany jest do produkcji energii elektrycznej. Osad jest osuszany i przekazywany do utylizacji termicznej, czyli spalania. Ciepło powstałe podczas tego procesu także wykorzystywane jest do wytwarzania energii elektrycznej.