Prawo dziecka do intymności

Zapisane w prawie
Prawo dziecka do intymności gwarantuje ratyfikowana przez Polskę Konwencja o prawach dziecka. Artykuł 16 tej konwencji mówi:
1. Żadne dziecko nie będzie podlegało arbitralnej lub bezprawnej ingerencji w sferę jego życia prywatnego, rodzinnego lub domowego czy w korespondencję ani bezprawnym zamachom na jego honor i reputację.
2. Dziecko ma prawo do ochrony prawnej przeciwko tego rodzaju ingerencji lub zamachom.
Warto przy tej okazji wspomnieć o prawie do wody i toalety – wody nadającej się do spożycia i dostępu do urządzeń sanitarnych. Jest to związane z prawem do zapewnienie człowiekowi jak najwyższego standardu zdrowia fizycznego i psychicznego. Mówi o tym rezolucja ONZ z 2010 roku, podkreślając, że prawo do możliwości korzystania z toalety jest istotnym elementem wpływającym na dobrostan człowieka. Prawo to realizowane powinno być w godnych warunkach, gwarantujących poszanowanie intymności.

Intymnie, czyli bezpiecznie
Dziecko od chwili, gdy jest w stanie to zrozumieć, powinno wiedzieć, że jego ciało należy do niego i nikt nie ma prawa go dotykać, przytulać czy sadzać na kolana bez jego zgody. W tę wiedzę i umiejętność rozumienia jej powinni wyposażyć dziecko rodzice – to szalenie ważne w kontekście budowania świadomości dziecka na temat istnienia nieprzekraczalnych własnych granic i szacunku do granic innych ludzi. Prawo do intymności to prawo odnoszące się do sfery psychicznej i fizycznej. Prawo do intymności w toalecie oznacza, że dzieci powinny mieć możliwość korzystania z toalet w sposób, który zapewnia im poczucie bezpieczeństwa oraz prywatności. W kontekście przedszkolnym wyzwania związane z tym prawem mogą wynikać z różnych czynników. Korzystanie ze wspólnych toalet nie zawsze sprzyja poszanowaniu intymności. Ważne jest, aby nauczyciele tworzyli atmosferę bezpieczeństwa, aby dzieci czuły się komfortowo podczas załatwiania swoich potrzeb. Pamiętać też trzeba o indywidualnych potrzebach dzieci. Każde dziecko ma swoje nawyki wyniesione z domu, unikalne potrzeby i preferencje. Niektóre dzieci potrzebują więcej czasu na naukę korzystania z toalety lub mogą czuć się niepewnie w sytuacjach, gdy się im asystuje, inne wręcz odwrotnie.

Jak rozumieć prawo do intymności
Intymność to sfera życia, do której dopuszczamy tylko najbliższe osoby, rodzinę, sprawdzonych przyjaciół. Intymność to coś osobistego, prywatnego. Prawo do niej ma każdy, również dziecko. Zrozumienie intymności przez dziecko zmienia się wraz z rozwojem i zdobytymi doświadczeniami życiowymi. Ważne jest, aby mówić o intymności w sposób, który jest dostosowany do wieku, tworząc jednocześnie przestrzeń do dyskusji o potrzebach i uczuciach. Dzieci mają prawo do prywatności, do posiadania prywatnej przestrzeni, w której mogą czuć się bezpiecznie, zarówno fizycznie, jak i psychicznie. Dorośli powinni to zapewnić i respektować. Dotyczy to także potrzeby intymności w sytuacjach takich jak korzystanie z toalety czy zmiana odzieży. Intymność w życiu dziecka to możliwość dzielenia się swoimi uczuciami, obawami i myślami bez obawy przed osądem. Tworzenie przez dorosłych bezpiecznego środowiska, w którym dzieci mogą wyrażać siebie, jest kluczowe dla ich rozwoju i bezpieczeństwa emocjonalnego. Dzieci doświadczają intymności w relacjach z rodzicami i opiekunami, relacjach opartych na zaufaniu, wsparciu i bliskości. To fundamentalna więź, ale i podwalina dla poczucia bezpieczeństwa i pewności siebie.
Dzieci uczą się wyznaczać granice w relacjach z rówieśnikami i uczą się szanować intymność innych. To umiejętność, która rozwija się w miarę dorastania i jest ważna dla tworzenia zdrowych, dobrych relacji. Intymność daje dzieciom możliwość zrozumienia i odkrywania swojej tożsamości, co jest szczególnie istotne w okresie dorastania. To czas, w którym kształtuje się ich zrozumienie siebie i relacji z innymi.

Sposoby na zapewnienie intymności w przedszkolne toalecie

• Edukacja na temat intymności: rozmowy o prywatności, wyjaśnienie, co oznacza prawo do intymności i dlaczego jest ważne. Bardzo ważne są opowiadania, historyjki, zajęcia plastyczne i inne zabawy, które uczą dzieci, że korzystanie z toalety to naturalna czynność, przy jednoczesnym zachowaniu i poszanowaniu intymności.
• Zapewnienie prywatności w toaletach staje się łatwiejsze, gdy wszystkie kabiny są wyposażone w drzwi, które zapewnią dzieciom prywatność (drzwi powinny mieć możliwość otwierania ich z każdej strony, by w razie potrzeby móc interweniować, pomóc dziecku).
• Stworzenie i zapoznanie dzieci z jasnymi zasadami korzystania z toalety, które pomogą dzieciom zrozumieć, że powinny szanować intymność innych i respektować swoją.
• Wprowadzenie rutyny korzystania z toalety. Pomoże dzieciom czuć się pewniej i bardziej komfortowo. Warto być otwartym na rozmowy i zachęcać dzieci do sygnalizowania wszelkich potrzeb, obaw oraz problemów związanych z korzystaniem z toalety.

Adaptacja higieniczna
Podczas dni adaptacyjnych lub przed rozpoczęciem kolejnego roku nauki warto, by rodzice otrzymali pakiet informacji związanych z zasadami korzystania z przedszkolnej ubikacji. Mogą się w nich znaleźć propozycje sposobów komunikacji o potrzebach fizjologicznych, mini słownik najważniejszych pojęć związanych z higieną, ale też ważne informacje dotyczące poszanowania intymności dzieci, zgodnie z obowiązującymi standardami ochrony małoletnich. Mogą to być konkretne informacje i sposoby, np.:

• Jak w przedszkolu dzieci informują o potrzebie wyjścia do toalety.
• Na czym polega poszanowanie czyjejś intymności – zachowanie, które nie niepokoi innych przedszkolaków podczas wizyty w ubikacji.
• Jak szanować intymność innych i jak samemu oczekiwać tego od kolegów i koleżanek.
• Jak zorganizować czas w toalecie (domowe wizyty łazience bywają długie, często towarzyszy im rozciągnięta w czasie zabawa – ten sposób nie zadziała w przedszkolu, a dziecko pozbawiane zabawki może mieć inne poczucie czasu).
• Jakie słowa związane z toaletą, określeniami potrzeb fizjologicznych i miejsc intymnych warto wprowadzić do słownika dziecka, by nie wzbudzały niepotrzebnego zażenowania czy śmiechu (niepotrzebne zdrobnienia, kolokwializmy dotyczące narządów płciowych i czynności fizjologicznych mogą narazić dzieci na niezrozumienie, wstyd, zakłopotanie czy śmiech).
• Jak szanować sposób załatwiania się innych (inaczej korzystają z ubikacji dziewczyny, np. potrzebują więcej czasu, inaczej robią siku chłopcy, choć załatwianie przez nich tej potrzeby na siedząco jest jak najbardziej w porządku; podglądanie, stukanie w drzwi, otwieranie ich może być krępujące dla innych).
• Warto opracować własne kreatywne sposoby na komunikację i włączyć w zajęcia dotyczące treningu czystości kolorowanki, rymowanki, piosenki.
• Zastosowanie powyższych strategii pomoże stworzyć w przedszkolu atmosferę, w której dzieci będą mogły korzystać z toalety w sposób komfortowy i bezpieczny. Szanując ich prywatność i intymność, budujemy nie tylko ich poczucie bezpieczeństwa, ale także rozwijamy umiejętności społeczne i emocjonalne, które będą im towarzyszyć przez całe życie.