Jak chronić wizerunek ucznia w sieci

Zgoda na upublicznienie wizerunku
Wizerunek to sposób, w jaki się prezentujemy, sposób zachowania i ubierania się, fryzura, okulary, tatuaż... Wizerunek to także zdjęcie, obraz całej osoby lub jej twarzy. W świecie mediów społecznościowych mówimy o rozpowszechnianiu wizerunku, czyli publikowaniu i jego publicznym udostępnianiu. Rozpowszechnianiem wizerunku jest każde jego udostępnienie – bez względu na to, czy się na tym zarabia, czy nie. Rozpowszechnianiem wizerunku uczniów jest każde publikowanie, zamieszczenie zdjęcia ucznia w sieci przez rodzica, opiekuna prawnego lub przedszkole, szkołę czy klub sportowy. Rozpowszechnianie wizerunku bez zgody osoby, której dotyczy, jest naruszeniem praw tej osoby. Podlega to ochronie i może być karalne. Do praw wizerunku stosują się przepisy RODO. W przypadku dzieci zgody na publikację wizerunku udzielają rodzice lub opiekunowie prawni. Ale w podejmowaniu decyzji, w wyrażaniu takiej zgody powinny uczestniczyć też dzieci. Oczywiście, pytając o zgodę, rozmawiając o tym, trzeba brać pod uwagę rozwój psychofizyczny młodego człowieka. Nie jest ono bowiem w stanie przewidzieć konsekwencji swoich decyzji. Trzeba mu je więc w przystępny sposób przybliżyć.

Dobro dziecka
Dobra, właściwa opieka nad młodym człowiekiem powinna odbywać się w taki sposób, by nie cierpiało na tym dobro dziecka. W tym kontekście publikowanie w mediach społecznościowych zdjęć i filmów przedstawiających uczniów może być działaniem wymierzonym przeciwko dobru dziecka. Filmy i zdjęcia pokazują młodzież w różnych sytuacjach – uwieczniają ich sukcesy, uroczystości, ale także wakacje, próby jazdy na rowerze czy żarty. Uwieczniane i relacjonowane są też, niestety, sytuacje, w których sami dorośli nie chcieliby być fotografowani – np. niepowodzenia w sporcie (ostatni na mecie). Publikowanie zdjęć młodych bez ich wyraźnej zgody, bez poszanowania ich opinii i prawa do prywatności, dotyczy także rodziców. Badania wskazują, że ponad 23 proc. dzieci odczuwa zawstydzenie z powodu publikowania ich zdjęć przez rodziców. 41 proc. młodych ludzi spotykało się z nieprzyjemnymi komentarzami z powodu zamieszczenia zdjęć przez rodziców. Młodzi ludzie odczuwają strach przed tym, że mogą być sfotografowani, nagrani w sytuacjach, w których by nie cieli być nagrywani – może to być nawet moment składania urodzinowych życzeń. Obawiają się, że te nagrania mogą być pokazywane innym, udostępnione i skomentowane, a komentarze narażają ich na stres, cyberprzemoc, mogą mieć wpływ na zaniżoną samoocenę, spadek nastroju, złość, dręczenie czy wyśmiewanie.

Publikujesz? Myśl krytycznie!

• Nie publikuj zdjęć dziecka tylko dlatego, że robią to inni.
• Nie publikuj zdjęć bez zgody prawnego opiekuna ucznia.
• Zapytaj młodego człowieka o zgodę. Uczeń powinien mieć możliwość wyrażenia swojej opinii na temat publikacji ich zdjęć. Warto tłumaczyć im – przystępnie, stosownie do wieku – znaczenie zgody i ochrony wizerunku od najmłodszych lat.
• Ogranicz publiczny dostęp do publikowanych zdjęć. Jeżeli razem z klasą (uczniami i ich rodzicami) zdecydujesz się na publikację zdjęć, postaraj się zastosować odpowiednie prywatne ustawienia na portalach społecznościowych. Ogranicz dostęp do treści jedynie do społeczności klasy/szkoły. W mediach społecznościowych i na stronie szkoły umieszczaj zdjęcia uczniów w folderach zabezpieczonych hasłem, udostępnionym jedynie rodzicom.
• Unikaj możliwości identyfikacji osobistej. Staraj się, by w relacjach fotograficznych np. z przedstawień czy koncertów w szkole postacie uczniów przedstawione były tyłem lub miały niewidoczne twarze.
• Myśl krytyczne o treściach. Zastanów się, dlaczego chcesz zamieścić konkretne zdjęcie. Czy może jest w nim coś, co może być niewłaściwie zinterpretowane lub wykorzystane?
• Publikuj zdjęcia z efektami pracy uczniów, nie z ich postaciami. Dokumentuj na zdjęciach prace wykonane przez nich, dekoracje, kostiumy itp.

Dobre praktyki Akcji Tron

• Nie publikujemy wizerunku (twarzy) uczniów, za to pokazujemy efekty ich działań (prace konkursowe).
• Nawet jeśli na fotografii nie widać uczniów, odrzucamy publikację zdjęć przedstawiających młodych w sytuacjach intymnych (np. siedzących na toalecie ze spuszczonymi częściami garderoby).
• Nie publikujemy zdjęć, które oglądające je osoby mogą wprawić w zakłopotanie (np. zabrudzone fekaliami części garderoby). Jeśli do celów edukacyjnych potrzebujemy przedstawić kupę – przedstawiamy jej wersję rysunkową.
• Nie ograniczamy się w tematyce zdjęć Akcji Tron wyłącznie do korzystania z toalety. Traktujemy toaletę i łazienkę szerzej (mycie rąk, zębów, suszenie włosów, zdjęcia gadżetów toaletowych itp.)
• Toaleta/łazienka pozostaje na publikowanych zdjęciach przyjaznym miejscem, ale nie naruszamy intymności (nie możemy powodować, by ktoś oglądający zdjęcie wyśmiewał się np. z człowieka mającego trudności z wypróżnianiem, posikiwaniem czy kąpiącego się nago).
• Pokazujemy toalety/łazienki szkolne (publiczne), ale i domowe – oswajamy z tematem publicznych toalet i przyczyniamy się do myślenia o nich jak o wspólnej wartości, o którą trzeba dbać, by czuć się w niej dobrze.